بازی مجموع-صفر Zero-sum game

در نظریه بازی و علم اقتصاد، یک بازی مجموع-صفر، یک مدل ریاضی از وضعیتی است که سود یک طرف، دقیقاً برابر با زیان طرف مقابل است. اگر مجموع سودهای شرکت‌کننده‌ها با هم جمع شود و مجموع زیان‌ها از آن کم شود، حاصل برابر صفر خواهد بود (تغییر خالص ثروت یا سود صفر است). برای نمونه، بریدن یک کیک (که برداشتن یک قطعه بزرگ‌تر مقدارِ کیک موجود برای بقیه را کم می‌کند) اگر همهٔ شرکت‌کننده‌ها ارزش مساوی برای هر واحد از کیک قائل باشند، یک بازی مجموع-صفر است. در مقابل، بازی مجموع-ناصفر وضعیتی را توصیف می‌کند که مجموع سودها و زیان‌های طرف‌های درگیر، کمتر یا بیشتر از صفر باشد. یک بازی مجموع-صفر، یک بازی رقابتی اکید هم نامیده می‌شود؛ در حالی که بازی‌های مجموع-ناصفر می‌توانند رقابتی یا غیررقابتی باشند.

بازی‌های ورزشی نظیر پینگ‌پونگ و فوتبال نمونه‌هایی از بازی مجموع-صفر هستند؛ زیرا یک برنده و یک بازنده دارند.

در بازی‌های مجموع-صفر، مجموع هر برآمد همیشه صفر است. چنین بازی‌هایی توزیعی هستند؛ نه یکپارچه. یعنی سهم کل که در ابتدای بازی وجود دارد (که اصطلاحاً به آن کیک می‌گویند) نمی‌تواند بزرگ شود. موقعیت‌هایی که در آن همهٔ شرکت‌کنندگان می‌توانند با هم چیزی به دست آورند یا همه با هم می‌توانند چیزی از دست بدهند، بازی‌های مجموع-ناصفر نامیده می‌شوند؛ بنابراین، اگر کشوری که مقداری موز اضافی دارد با کشوری که مقداری سیب اضافی دارد وارد تجارت شود و هر دو از این مبادله سود کنند، در واقع در موقعیت مجموع-ناصفر هستند. بازی‌های مجموع-ناصفر دیگر، بازی‌هایی هستند که مجموع سودها و ضررها (مجموع چیزهایی که افراد به دست آورده‌اند و از دست داده‌اند) در برخی موارد بیشتر یا کمتر از سهم کل (یا کیکی) است که بازی با آن شروع شده است.

بسیاری از موقعیت‌های اقتصادی مجموع-ناصفر هستند؛ به این دلیل که کالاها و خدمات ارزشمند می‌توانند تولید شوند، نابود شوند یا به نحو نامناسبی تخصیص یابند و همهٔ این موارد سود یا ضرری به تعداد زیادی سرمایه‌گذار وارد می‌کند. به‌ویژه تجارت، بازی‌ای با مجموع مثبت است؛ زیرا هنگامی که دو طرف داوطلبانه وارد معامله می‌شوند، هر کدام کالایی را که دریافت می‌کنند ارزشمندتر از کالایی می‌دانند که از دست می‌دهند.

فراموش نکنید که اقتصاد به علت افزایش بهره‌وری و وجود نوآوری رشد می‌کند و اندازهٔ ثابتی ندارد؛ به همین دلیل سرمایه‌گذاری می‌تواند برای تمام بازیگران سودمند باشد.

معامله‌گری عموماً یک بازی با مجموع-صفر است.

البته با در نظر گرفتن هزینه‌ها و مالیات حتی ممکن است یک بازی با مجموع منفی نیز به‌حساب بیاید.

به‌دست آوردن بازده بالاتر از شاخص (شکست دادن ایندکس) نیز یک بازی با مجموع صفر است. زیرا به‌صورت مقایسه‌ای پیروزی یک شخص به معنای شکست دیگری است.

بازی مجموع-صفر - ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد