نرخ ارز Exchange rate
نرخ ارز عبارت است از مقداری از واحد پولی ملی که برای بهدست آوردن یک واحد پول کشور دیگر باید پرداخت شود. به پولهای خارجی ارز گفته میشود؛ به بیان دیگر، به واحدهای پولی کشورهای دیگر بهطور کلی ارز گفته میشود.
در مدلهای اولیه نرخ ارز بر مبنای نظریهٔ برابری قدرت خرید (PPP) تعیین میشد و تنها عامل نوسانات نرخ ارز اسمی را قیمت کالاها میدانستند. اما امروزه روشن است که عوامل گوناگونی بر نرخ ارز تأثیر میگذارند:
هرگونه تغییر و تحول در تراز پرداختها تأثیر مستقیم روی نرخ ارز میگذارد. دارندگان ارز کشوری که تراز پرداختهایش رو به کاهش است، آن را میفروشند و ارز معتبر دیگری را خریداری میکنند؛ بنابراین، عرضهٔ این ارز در بازار زیاد میشود و نرخ آن نسبت به ارزهای دیگر کاهش مییابد.
هر اندازه کشوری بیشتر مقروض باشد نیازش به ارز خارجی برای پرداخت اصل و بهرهٔ بدهیها بیشتر است. بنابراین، فشاری که روی ذخایر ارزی آن کشور وارد میشود، روی نرخ ارز آن کشور منتقل شده و آن را ضعیف میکند.
ممکن است نرخ ارزها بر اثر پیشبینیهایی که نسبت به وضعیت آنها میشود، تغییر کند. برای مثال، اگر انتظار تقویت یک ارز در آینده وجود داشته باشد، صادرکنندگان تبدیل درآمد ارزی خود را به تأخیر میاندازند تا ارز قویتر شود و در هنگام تبدیل آن به پول کشور خود، پول بیشتری دریافت کنند.
تفاوت نرخ تورم بین دو کشور بر نرخ ارز اثر میگذارد. در صورت برابری نرخ تورم در هر دو کشور، باید به شاخص قیمتهای خردهفروشی و عمدهفروشی توجه کرد تا وضعیت هر کشور مشخص شود.
سیاستهایی که بر نرخ ارز اثر میگذارند عبارتاند از: رشد معقول عرضهٔ پول، سیاستهای مناسب مالی، ویژگیهای دیپلماسی خارجی و فعالیتهای نظامی، سرمایهگذاری در مقایسه با میزان نقدینگی.