نظریهٔ بازی Game theory
نظریهٔ بازی به تحلیل روش‌های همکاری یا رقابت موجودات منطقی و هوشمند می‌پردازد و تلاش می‌کند تا رفتار حاکم بر موقعیت‌هایی با منافع متضاد را به زبان ریاضی مدل‌سازی کند. این موقعیت زمانی پدید می‌آید که موفقیتِ یک فرد وابسته به استراتژی‌ای است که دیگران انتخاب می‌کنند. هدفِ نهاییِ این دانش، یافتنِ راه‌بردِ بهینه برای بازیکنان است.
معمای زندانی Prisoner’s dilemma معروف‌ترین مسئله در نظریه بازی‌ها به عنوان معمای زندانی شناخته می‌شود. در این مسئله دو نفر متهم به شرکت در یک سرقت مسلحانه، در جریان یک درگیری دستگیر شده‌اند و هر دو جداگانه مورد بازجویی قرار می‌گیرند. در طی این بازجویی با هریک از آن‌ها جداگانه به این صورت معامله می‌شود:
- اگر دوستت را لو بدهی تو آزاد می‌شوی ولی او به پنج سال حبس محکوم خواهد شد.
- اگر هر دو یکدیگر را لو بدهید، هر دو به سه سال حبس محکوم خواهید شد.
- اگر هیچ‌کدام همدیگر را لو ندهید، هر دو یک سال در یک مرکز بازپروری خدمت خواهید نمود.
در این بازی به نفع هر دو زندانی است که هر دو گزینهٔ سوم را انتخاب کنند، ولی از آنجا که هر کدام از آن‌ها به دنبال بهترین نتیجه برای خود (یعنی آزاد شدن) است و به طرف مقابل نیز اعتماد ندارد، معقول‌ترین واکنش برای هر یک لو دادن دوست خود است و در نتیجه هر دو زندانی متضرر می‌شوند.