تلاطم و شاخص VIX Volatility
در ریاضیات مالی، تلاطم (یا نوسانات) ضمنی IV/Implied Volatility در واقع انتظار بازار از تلاطم در آینده است که به آن تلاطم تخمینی estimated volatility نیز می‌گویند. تلاطم ضمنی از قیمت فعلی اختیار معامله استخراج می‌شود و تخمینی از نوسان آتی دارایی پایه است.
تلاطم ضمنی برای هر ابزار مالی وجود دارد ولی اغلب در قیمت‌گذاری اختیار معامله استفاده می‌شود. به‌طورکلی، نوسانات ضمنی زمانی افزایش می‌یابد که بازار نزولی باشد یعنی زمانی که سرمایه‌گذاران بر این باورند که قیمت دارایی در طول زمان کاهش خواهد یافت و زمانی که بازار در حال افزایش است، تلاطم ضمنی کاهش می‌یابد یعنی زمانی که سرمایه‌گذاران بر این باورند که قیمت در طول زمان افزایش خواهد یافت. این رفتار بر اساس این واقعیت است که بازارهای نزولی ریسک بیشتری از بازارهای صعودی دارند. یعنی تلاطم با ریسک رابطه مستقیم دارد.
توجه داشته باشید که نوسانات ضمنی مبتنی بر احتمال است و تنها برآوردی از قیمت‌های آتی است تا نشان دادن قطعی آن‌ها. گرچه سرمایه‌گذاران در هنگام تصمیم‌گیری در مورد سرمایه‌گذاری به آن توجه می‌کنند و این وابستگی ناگزیر برخی از تأثیرات خود را بر قیمت‌ها دارد، هیچ تضمینی وجود ندارد که قیمت اختیار از الگوی پیش‌بینی‌شده پیروی کند.
نکتهٔ مهم دیگر این است که تلاطم ضمنی جهت تغییر قیمت را پیش‌بینی نمی‌کند. به عنوان مثال، تلاطم بالا به معنی نوسان بزرگ قیمت است، اما قیمت می‌تواند بسیار بالا یا بسیار پایین برود یا میان این دو نوسان کند. تلاطم پایین به این معنی است که قیمت به احتمال زیاد تغییرات گسترده و غیرقابل پیش‌بینی نخواهد داشت.
تلاطم ضمنی مانند تلاطم تاریخی historical volatility نیست. تلاطم تاریخی تغییرات گذشتهٔ بازار و نتایج واقعی آن‌ها را اندازه‌گیری می‌کند.
شاخص VIX که مخففی از عبارت Volatility Index است یک شاخص بلادرنگ است که به پیش‌بینی نوسانات بازار می‌پردازد. در میان سرمایه‌گذاران بازار سهام در آمریکا این شاخص به عنوان یک شاخص مهم به کار می‌رود. این شاخص در واقع نشان‌دهندهٔ انتظارات معامله‌گران از نوسان شاخص S&P 500 در آینده‌ای نه چندان دور است که بر پایهٔ معاملات انجام‌شده روی اختیار خرید و فروش شاخص S&P 500 برای بازه زمانی ۳۰ روز آتی در بورس اختیارات شیکاگو CBOE بنا نهاده شده است.
قیمت فعلی آپشن عموماً با استفاده از تلاطم‌های تاریخی به دست می‌آید. حال اگر قیمت فعلی آپشن‌ها را در بازار بدانیم می‌توانیم انتظار آینده بازار از تلاطم را محاسبه کنیم. البته هیچ تضمینی وجود ندارد که این مقدار با تلاطم واقعی یکسان باشد و در عمل نیز هیچ‌گاه این دو عدد دقیقاً یکسان نمی‌شوند اما ایده خوبی از دیدگاه بازار به ما می‌دهد.
از این شاخص به عنوان معیاری برای سنجش میزان ریسک موجود در بازار و همچنین هیجانات سهام‌داران استفاده می‌شود. شاخص VIX با عنوان شاخص ترس نیز خوانده می‌شود.
این شاخص توسط بسیاری از سهام‌داران، تحلیل‌گران و مدیران سبدهای سرمایه‌گذاری در قالب ابزاری برای ارزیابی میزان ریسک بازار، ترس‌ها و احساسات کلی حاکم بر بازار به کار برده می‌شود. این شاخص را به صورت درصدی و روزانه محاسبه می‌کنند.