صورت‌های مالی Financial statement

صورت مالی یک گزارش درون‌سازمانی یا برون‌سازمانی است که توسط شرکت‌ها ارائه می‌شود و دربردارندهٔ جزئیات فعالیت اقتصادی سازمان یا واحد اقتصادی مانند سود و زیان، هزینه‌ها، حقوق صاحبان سهام و از این دست است.

صورت‌های مالی گزارش‌های استانداردی از وضعیت مالی شرکت در یک دوره مشخص هستند.

صورت‌های مالی شرکت‌ها توسط گروه حسابرسی درون‌سازمانی یا برون‌سازمانی (دولتی یا خصوصی) حسابرسی می‌شوند. حسابرسی صورت‌های مالی به بررسی و شناسایی اشکالات و خطاهای عمدی یا سهوی در دفاتر قانونی و گزارش‌های مالی گفته می‌شود و هدف از آن ایجاد شفافیت مالی و جلوگیری از فساد مالی و جرائم اقتصادی است.

ترازنامه Balance Sheet

ترازنامه، بیلان یا صورت وضعیت مالی یکی از صورت‌های مالی اساسی است که وضعیت مالی را در یک زمان مشخص نشان می‌دهد و باید توسط یک نهاد حسابرسی بررسی شود.

ترازنامه معمولاً در پایان یک دوره مالی تهیه می‌گردد. در ترازنامه سه قلم اطلاعاتی دارایی، بدهی و سرمایه مشخص می‌گردد. این ۳ بخش به سرمایه‌گذاران نشان می‌دهند که شرکت چه مقدار دارایی و بدهی دارد و صاحبان شرکت چه مقدار سرمایه‌گذاری کرده‌اند.

ترازنامه به زبان ساده مشخص می‌نماید که یک مؤسسه چه میزان دارایی دارد: زمین، ساختمان، اثاثه، وجه نقد در صندوق و… همگی میزان دارایی مؤسسه را نشان می‌دهند. بدهکاران به شرکت نیز جزو دارایی‌های شرکت محسوب می‌گردند؛ زیرا بدهکاران نیز در نهایت با پرداخت پول به صندوق شرکت موجب افزایش دارایی شرکت می‌گردند.

از طرفی در ترازنامه میزان بدهی سازمان نیز مشخص می‌گردد. هر سازمان ممکن است به افراد مختلف بدهی داشته باشد (حساب بستانکاران). خلاصهٔ اطلاعات بدهی مؤسسه و در نهایت سرمایهٔ مؤسسه نیز در سمت بدهی‌های ترازنامه مشخص می‌گردد. علت این امر آن است که شرکت همواره به صاحب سرمایه بدهکار است. در حقیقت بدهی و سرمایه دیون یک مؤسسه را به افراد حقیقی یا حقوقی دیگر مشخص می‌کند.

ترازنامه بر اساس معادله اصلی حسابداری استوار است: مجموع دارایی‌ها برابر است با مجموع بدهی‌ها و حقوق صاحبان سهام.

صورت جریان وجوه نقد Cash flow statement

گزارش جریانات نقدی یا برگه جریانات نقدی، یکی از اسناد مالی شرکت‌ها و سازمان‌ها است که در آن نقدینگی حاصل از فعالیت‌های عملیاتی، سرمایه‌گذاری و تأمین مالی در یک دورهٔ مشخص، معمولاً در پایان دورهٔ مالی، گزارش می‌شود.

در برگه جریانات نقدی، جریانات نقدی شرکت از سه زاویه مختلف بررسی می‌شود:

  • فعالیت‌های عملیاتی: جریانات نقدی حاصل از فروش محصولات و خدمات، و خرید کالاها و خدمات مورد نیاز شرکت.
  • فعالیت‌های سرمایه‌گذاری: جریانات نقدی حاصل از خرید و فروش دارایی‌های ثابت، مانند ساختمان‌ها، ماشین‌آلات و تجهیزات.
  • فعالیت‌های تأمین مالی: جریانات نقدی حاصل از دریافت و بازپرداخت وام، انتشار یا بازخرید سهام و پرداخت سود سهام.

تأثیر نوسانات نرخ ارز بر جریانات نقدی شرکت نیز معمولاً به‌صورت جداگانه در این صورت گزارش می‌شود.

با تهیه گزارش جریانات نقدی، مدیران و سهامداران می‌توانند از وضعیت نقدینگی شرکت در دوره مورد بررسی آگاه شوند و اقدامات مناسبی در راستای بهبود جریان نقدی و مدیریت بهینه نقدینگی انجام دهند.

صورت سود و زیان Income statement

صورت سود و زیان، یا صورت حساب درآمد یکی از صورت‌های مالی اساسی است که چگونگی و نتیجه عملکرد مالی یک شخصیت حقوقی را طی یک دورهٔ مالی معین نشان می‌دهد. به بیانی ساده‌تر، به صورت‌حسابی که عملکرد مالی شرکت را در یک بازهٔ زمانی خاص اندازه‌گیری می‌کند، صورت سود و زیان گفته می‌شود. این صورت‌حساب خلاصه‌ای از درآمدها و هزینه‌های کسب‌وکار در فعالیت‌های عملیاتی و غیرعملیاتی ارائه می‌کند. همچنین سود یا زیان خالص شرکت را در یک دورهٔ حسابداری خاص، معمولاً یک ماه، فصل یا سال مالی، نشان می‌دهد.

سود و زیان واحد اقتصادی به شکل زیر محاسبه می‌شود:

فروش - (بهای تمام‌شده) = سود (زیان) ناخالص

*در علوم مالی و حسابداری مبالغ منفی را با پرانتز نمایش می‌دهند، در اینجا اگر بهای تمام‌شده از فروش بیشتر باشد، زیان اتفاق می‌افتد که با پرانتز به صورت منفی نمایش داده می‌شود.

سود عملیاتی از کسر هزینه‌های عملیاتی از سود ناخالص به دست می‌آید. سود خالص از کسر هزینه‌های غیرعملیاتی و مالیات از سود عملیاتی به دست می‌آید.

سود (زیان) ناخالص - هزینه‌های عملیاتی + درآمدهای عملیاتی = سود (زیان) عملیاتی

سود (زیان) عملیاتی - هزینه‌های غیرعملیاتی + درآمدهای غیرعملیاتی = سود (زیان) قبل از کسر مالیات

سود (زیان) قبل از کسر مالیات - مالیات = سود (زیان) خالص

فرمول نحوه محاسبه سود و زیان انباشته:

سود انباشته = سود انباشتهٔ ابتدای دوره + خالص سود و زیان - سود سهام نقدی - سود سهمی

سود (زیان) ویژه: چنانچه درآمدهای یک واحد مالی نسبت به هزینه‌های آن بیشتر باشد آن واحد مالی سودده است و اگر هزینه‌ها نسبت به درآمدها بیشتر باشند واحد مالی دارای زیان است.

درآمدهای عملیاتی و هزینه‌های عملیاتی به مواردی گفته می‌شود که مستقیماً مربوط به عملیات جاری و اصلی شرکت هستند و در غیر این صورت از اصطلاح درآمد و هزینه غیرعملیاتی استفاده می‌شود. به‌طور مثال، در یک مؤسسهٔ آموزشی درآمد آموزشی جزو درآمدهای عملیاتی است و اگر همین مؤسسه با فروش یک دستگاه خودرو منافعی به دست بیاورد، چون این کار جزو عملیات جاری آن نیست، درآمد آن غیرعملیاتی محسوب می‌شود.

منابع:

ترازنامه - ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد

صورت سود و زیان - ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد

جریان نقدی - ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد