اثر خودتقویتکننده Reflexivity/Self-fulfilling prophecy
در اقتصاد، اثر خودتقویتکننده (تأثیر داشتن عاملی بر خودش) به اثری گفته میشود که به موجب آن افزایش قیمتها خریدارانی را جذب میکند که اقدامات آنها قیمتها را همچنان بالاتر میبرد تا زمانی که فرآیند ناپایدار شود. این نمونهای از یک حلقه بازخورد مثبت است. همین فرآیند میتواند بهصورت معکوس نیز عمل کند و منجر به سقوط فاجعهبار قیمتها شود.
این مفهوم نزدیکی زیادی با پیشبینی خودمحقق Self-fulfilling prophecy دارد. پیشبینی خودمحقق بیانگر این مفهوم است که باورها و توقعات ما میتواند تأثیر بسیاری بر روی عملکرد و پیشرفت ما در زندگی داشته باشد. یعنی یک پیشبینی که بهطور اتفاقی مبتنی بر باور شخصی ساخته شده است، ممکن است باعث شود که واقعیت به شکلی تأیید شود که اگر این پیشبینی وجود نداشت، به وجود نمیآمد.
برای مثال، فرض کنید یک معلم به یکی از دانشآموزان خود گوشزد کند که او یک نویسنده بسیار مستعد است. اگر این دانشآموز باور این معلم را بپذیرد، به خود اعتماد کند و تلاش کند، ممکن است در آینده واقعاً به عنوان یک نویسنده موفق شناخته شود. این پدیده باعث شده است که پیشبینی خودمحقق به عنوان یک مفهوم مهم در روانشناسی، آموزش و پرورش و حتی مدیریت به شمار رود.
در کل، پیشبینی خودمحقق بیانگر این است که باورها و توقعات ما میتواند تأثیر بسیاری بر روی عملکرد و پیشرفت ما در زندگی داشته باشد.